Πως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) Στηρίζει το Χρεωκοπημένο Σύστημα Πληρωμών σε Δολάρια

"Το κεφάλαιο αναδιαρθρώνεται μέσω της συσσώρευσης και όχι της στρατηγικής..."



Ένας από τους πιο σημαντικούς πυλώνες στήριξης του σημερινού Συστήματος Πληρωμών σε Δολάρια αφορά στον έλεγχο της Ουάσιγκτον στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το ΔΝΤ. Ο τρόπος λειτουργίας αυτού του συστήματος είναι προσεκτικά συγκαλυμμένος, πίσω από την βιτρίνα των τεχνοκρατών και της οικονομικής θεωρίας που συνδέεται με την ιδεολογία της ελεύθερης αγοράς. Στην πραγματικότητα, το IMF αποτελεί μια σύγχρονη εισπρακτική εταιρεία στην υπηρεσία της Αυτοκρατορίας του Δολαρίου. Συλλέγει φόρους, μέσα από μεγάλες διεθνείς τράπεζες, που χρησιμοποιούν το δολάριο για να επεκτείνουν περαιτέρω την δύναμη της Αμερικανικής οικονομικής και επιχειρηματικής ηγεμονίας, της κινητήριας δηλαδή δύναμης αυτού που είναι η παγκοσμιοποίηση.

Παραδόξως, παρόλο που το ΔΝΤ αποτελεί το κύριο στήριγμα του Συστήματος Πληρωμών σε Δολάρια, κατ’ όνομα διευθύνεταιma από έναν Ευρωπαίο, Γερμανό σήμερα, τον Horst Koehler, και πριν από αυτόν, από έναν Γάλλο, τον Michel Camdessus. Το πραγματικό κέντρο εξουσίας είναι προσεκτικά κρυμμένο πίσω από την βιτρίνα. Σύμφωνα με την Πράξη Σύστασης (καταστατικό) του ΔΝΤ, καμία σημαντική απόφαση δεν μπορεί να ληφθεί χωρίς την στήριξη του 85% του διοικητικού συμβουλίου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που συνέταξαν το αρχικό καταστατικό του ΔΝΤ στο Bretton Woods του New Hampshire το 1944, διασφάλισαν ότι θα είχε τον αποφασιστικό έλεγχο βέτο με το 18% των μετοχών με δικαίωμα ψήφου. Αυτό το δικαίωμα βέτο παραμένει σε ισχύ μέχρι και σήμερα. Όσοι γνωρίζουν καλά τα πράγματα από μέσα γνωρίζουν επίσης ότι το ΔΝΤ ελέγχεται από την Ουάσιγκτον. Δεν είναι τυχαίο ακόμα το γεγονός ότι τα κεντρικά του γραφεία βρίσκονται επίσης εκεί.

Το ΔΝΤ συστάθηκε αρχικά το 1944 στην Διεθνή Νομισματική και Χρηματοοικονομική Διάσκεψη στο Μπρέττον Γουντς στο Νιου Χάμσαιρ από τον Πρόεδρο Ρούσβελτ προκειμένου να δημιουργηθεί ένα μεταπολεμικό νομισματικό και εμπορικό σύστημα. Η αρχική ιδέα ήταν να λειτουργεί ως ταμείο υποστήριξης της σταθερότητας των νομισμάτων και του εμπορίου στις μεταπολεμικές Ευρωπαϊκές συμμαχικές δυνάμεις. Ταυτόχρονα η Ουάσιγκτον είχε στην κατοχή της τα παγκόσμια αποθέματα χρυσού και αναμενόταν από εκείνη να δανείζει δολάρια για την ανοικοδόμηση της Ευρώπης. Η αρχική ιδέα του ΔΝΤ ήταν να συγκεντρώσει ένα μέρος των αποθεματικών των κρατών μελών, από το οποίο θα μπορούσε στην συνέχεια να δανείζει οποιοδήποτε επιμέρους κράτος, σε περίπτωση βραχυπρόθεσμης κρίσης πληρωμών, για την σταθεροποίηση του νομίσματος του. Δέκα χρόνια μετά την Μεγάλη Ύφεση, τα μεγάλα βιομηχανικά κράτη, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, ενδιαφερόντουσαν να δημιουργήσουν μια σταθερή, αναπτυσσόμενη Ευρώπη, αν μη τι άλλο ως εξαγωγική αγορά για τα Αμερικάνικα προϊόντα. Το πρώτο μέλος που δανείστηκε μετά τον πόλεμο ήταν η Μεγάλη Βρετανία. Το τελευταίο Ευρωπαϊκό κράτος ήταν η Ιταλία το 1977.


Το ΔΝΤ εκσυγχρονίστηκε κατά την δεκαετία του 1980

Από το 1977, καμία χώρα της Ευρώπης ή των G7 δεν είχε αποταθεί στο ΔΝΤ για να δανειστεί. Αντ’ αυτού δανείζονταν από ιδιωτικές τράπεζες ή προέβαιναν στην έκδοση κρατικού χρέους. Γνωρίζουν πάρα πολύ καλά πόσο καταστροφικοί είναι οι όροι του ΔΝΤ. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 ορισμένοι υπονοούσαν ότι το ΔΝΤ είχε υπερβεί το ρόλο του, όπως ορισμένοι υποστήριζαν το NATO μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου. Η Ουάσιγκτον ωστόσο είχε άλλα σχέδια για το ΔΝΤ.

Ο ρόλος του ΔΝΤ άλλαξε δραματικά στις αρχές της δεκαετίας του 1980, υπό την πίεση των ΗΠΑ. Αντί να λειτουργεί ως ταμείο σταθερότητας για τις βιομηχανικές χώρες της Ευρώπης ή της Ιαπωνίας, το ΔΝΤ εξελίχθηκε σε αποφασιστικής σημασίας υπηρεσία ελέγχου της οικονομικής πολιτικής των υποανάπτυκτων χωρών. Η εξέλιξη του από την πρώτη κρίση χρέους στην Λατινική Αμερική στις αρχές της δεκαετίας του 1980, συνιστούσε σε έναν εντελώς νέο ρόλο για το ΔΝΤ που του έδινε το δικαίωμα να δρα σαν αστυνομική αρχή και να εισπράττει δάνεια σε δολάρια για λογαριασμό ιδιωτικών τραπεζών της Νέας Υόρκης και διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Το ΔΝΤ έγινε η κινητήριος δύναμη για αυτό που αργότερα ονομάστηκε «παγκοσμιοποίηση».

Μετά από την πρώτη αύξηση της τιμής του πετρελαίου στο 400% την δεκαετία του 1970, πολλές αναπτυσσόμενες χώρες όπως η Βραζιλία, η Αργεντινή, ή το μεγαλύτερο μέρος της Αφρικής, δανείζονταν σε μεγάλο βαθμό για να χρηματοδοτήσουν τις απαιτούμενες ανάγκες εισαγωγής πετρελαίου, ή τις εμπορικές ελλείψεις. Δανείζονταν δολάρια από μεγάλες διεθνείς τράπεζες που δραστηριοποιούνταν στην Αγορά Ευρώ-Δολαρίου του Λονδίνου. Το Λονδίνο συνιστούσε, στην πραγματικότητα, το κέντρο ανακύκλωσης μεγάλων ποσών πετροδολαρίων από Αραβικές χώρες του OPEC σε τράπεζες των ΗΠΑ και άλλες μεγάλες τράπεζες.

Οι μεγάλες τράπεζες έπαιρναν τα νέα πετροδολάρια και τα δάνειζαν αμέσως με αρκετό όφελος, σε χώρες όπως η Αργεντινή ή η Αίγυπτος. Πριν από την δεκαετία του 1970 η Αργεντινή συνιστούσε ταχέως αναπτυσσόμενη οικονομία με αναπτυσσόμενη σύγχρονη βιομηχανία, γεωργία και αυξημένο επίπεδο ζωής για τους πολίτες της. Είχε σχεδόν μηδαμινό εξωτερικό χρέος. Δέκα χρόνια αργότερα, η χώρα βρισκόταν υπό τον έλεγχο του ΔΝΤ και των ξένων τραπεζών. ΟΙ ΗΠΑ άλλαξαν τους κανόνες, στην πορεία δημιουργώντας μια κρίση χρέους.

Τον Οκτώβριο του 1979, ένα οι χώρες που είχαν δημιουργήσει χρέη βίωσαν ένα δραματικό σοκ. Μέσα σε μια νύχτα τα φθηνά δάνεια που είχαν πάρει σε δολάρια του στοίχιζαν 300% παραπάνω σε τόκους. Ο Paul Volcker της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Αμερικής, άλλαξε την πολιτική για τους τόκους από την πλευρά των ΗΠΑ ώστε να ανεβάσει το δολάριο πιο πάνω από τα άλλα νομίσματα. Αυτό οδήγησε στην αύξηση του επιτοκίου στις ΗΠΑ στο 300% και των επιτοκίων στην τράπεζα του Λονδίνου ακόμα περισσότερο. Τα τραπεζικά δάνεια προς την Αργεντινή και άλλες χώρες είχαν συναφθεί με κυμαινόμενα επιτόκια. Αν το βασικό διεθνές επιτόκιο στην τραπεζική αγορά του Λονδίνου, το LIBOR, ήταν χαμηλό, η Αργεντινή θα πλήρωνε χαμηλό επιτόκιο για τα δάνεια που είχε λάβει σε δολάρια. Όταν όμως αυτό εκτινάχθηκε στο 300% το 1979-1980, πολλές χώρες ήρθαν ξαφνικά αντιμέτωπες με μια κρίση πληρωμών.

Χρειάστηκε να περάσουν δυο τρία χρόνια ως το 1982 μέχρι η κρίση να φτάσει στο επίπεδο της αδυναμίας πληρωμών. Σε αυτό το σημείο, η Ουάσιγκτον απαίτησε από το ΔΝΤ να διασφαλίσει την επίβλεψη της διαδικασίας είσπραξης οφειλών σε αναπτυσσόμενες χώρες οφειλέτες. Αυτή την φορά πήρε το όνομα Τρίτη Παγκόσμια Κρίση Χρέους. Δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι χώρες όπως η Αργεντινή ήταν υπεύθυνες για κακή δημοσιονομική διαχείριση. Στην πραγματικότητα, όποια πολιτική διαφθορά και να υπήρχε στις χώρες οφειλέτες, η διαφθορά του ΔΝΤ και της ανακύκλωσης πετροδολαρίων ήταν κατά πολύ μεγαλύτερη. Το σοκ των επιτοκίων από τον Volcker ολοκλήρωσε το πακέτο της καταστροφής του επιπέδου διαβίωσης για λογαριασμό του χρέους σε δολάρια.

Πως ενήργησε το ΔΝΤ κατά την Τρίτη Παγκόσμια Κρίση Χρέους; Σε αυτό το σημείο γίνεται σαφές ότι ο ρόλος του ΔΝΤ ήταν να υποστηρίξει την ηγεμονία του δολαρίου στις ΗΠΑ, και να μην βοηθήσει τις φτωχές χώρες να αντιμετωπίσουν ένα προσωρινό πρόβλημα χρέους.


Η «Συναίνεση» της Ουάσιγκτον

Το IMF έχει περιγραφεί από ορισμένους ως ένα εργαλείο νέο-αποικισμού. Αυτό ο χαρακτηρισμός είναι ίσως πολύ ήπιος, καθώς ο Βρετανικός ή Ευρωπαϊκός νέο-αποικισμός του 19ου αιώνα, όσο σκληρός κι αν ήταν, δεν κατάφερε ποτέ να επιφέρει τον βαθμό καταρράκωσης και καταστροφής της υγείας και του επιπέδου διαβίωσης που επέφερε το ΔΝΤ από την δεκαετία του 1970.

Το ΔΝΤ λειτουργεί ως υπερεθνική υπηρεσία ανάληψης του ελέγχου των χωρών - οφειλετών, που επιβάλει οικονομικές πολιτικές που εξαναγκάζουν την χώρα σε ακόμα βαθύτερη κρίση χρέους, ανοίγοντας παράλληλα την αγορά στο ξένο, συχνά στο Αμερικανικό κεφάλαιο και στην παγκόσμια εταιρική εκμετάλλευση. Το γεγονός ότι οι χώρες- οφειλέτες δεν αποπληρώνουν ποτέ το χρέος τους σε δολάριο, ενώ βυθίζονται ολοένα βαθύτερα, είναι κάτι σκόπιμο. Η πολιτική του ΔΝΤ μάλιστα το επιβεβαιώνει. Το δανειακό χρέος σε δολάρια αποτελεί βασικό πυλώνα του συστήματος πληρωμών σε δολάρια και των ιδιωτικών διεθνών τραπεζών. Όταν το χρέος αυτό εξοφληθεί, οι τράπεζες χάνουν την δύναμη και τις συμβάσεις πίστωσης. Όσο το χρέος αυξάνεται, η τραπεζική πίστωση μπορεί να αυξάνει το παράδοξο του σύγχρονου τραπεζικού συστήματος. Ένδειξη ότι ο πραγματικός σκοπός του ΔΝΤ είναι αρκετά διαφορετικός από εκείνον που ισχυρίζεται δημόσια, αποτελεί το γεγονός ότι παρά την κατ’ επανάληψη αποδεδειγμένη καταστροφική επίδραση των πολιτικών εκείνων, που αποκαλούνται «όροι», το ΔΝΤ δεν έχει αλλάξει ποτέ την μέθοδο που χρησιμοποιεί στην χώρα στόχο. Δεν υπάρχει λόγος γι’ αυτό.

Ας πάρουμε για παράδειγμα την Αργεντινή. Στις αρχές του 2002 η Αργεντινή δήλωσε αδυναμία πληρωμής $141 δισεκατομμυρίων από εξωτερικό χρέος σε δολάρια. Αυτό που ακολούθησε ήταν μια από τις πιο καταστροφικές οικονομικές καταρρεύσεις στην ιστορία. Το ΔΝΤ ήταν βασικός παράγοντας. Στις αρχές του 2000 η Αργεντινή είχε αποταθεί στο ΔΝΤ για επείγουσα πίστωση για να προλάβει την κατάρρευση του νομίσματος της, που ως τότε ήταν σταθερό ως προς το ισχυρό Αμερικάνικο δολάριο. Όταν το δολάριο αυξήθηκε, η Αργεντινή είδε το εξαγωγικό της εμπόριο να καταρρέει. Η χώρα μπήκε σε ύφεση. Το ΔΝΤ παρενέβη με ένα πακέτο «διάσωσης» $48 δισεκατομμυρίων. Αλλά υπήρχαν όροι.

Πρώτα η κυβέρνηση έπρεπε να συμφωνήσει στην εφαρμογή περικοπών στις κρατικές δαπάνες καθ’ υπόδειξη του ΔΝΤ, πριν από την λήψη οποιασδήποτε χρηματικής ενίσχυσης. Οι κρατικές επιδοτήσεις για το φαγητό που προορίζονταν για τους πολίτες με χαμηλό εισόδημα έπρεπε να κοπούν, πυροδοτώντας εξεγέρσεις για τα τρόφιμα. Τα επιτόκια εκτινάχθηκαν σε μια μάταιη προσπάθεια να πείσουν τις ξένες τράπεζες και τους ομολογιούχους να μην πουλήσουν. Αυτό είχε ως μοναδικό αποτέλεσμα την επιδείνωση της οικονομικής ύφεσης. Οι κρατικοί οργανισμοί εξαναγκάσθηκαν σε ιδιωτικοποίηση για να αντλήσουν χρήματα και να προωθήσουν τον οικονομικό φιλελευθερισμό της ελεύθερης αγοράς. Το σύστημα ύδρευσης του Μπουένος Άιρες πουλήθηκε για μερικές πέννες στην Enron, όπως και ένας πετρελαιαγωγός από την Αργεντινή στην Χιλή.

Η Ουάσιγκτον επέμενε όλο αυτό το διάστημα ότι η Αργεντινή έπρεπε να διατηρήσει σταθερή την αξία του νομίσματός της, υποστηρίζοντας ότι η εμπιστοσύνη των ξένων ομολογιούχων και πιστωτών είχε προτεραιότητα. Εντωμεταξύ η χώρα βυθιζόταν στην χειρότερη ύφεση στην ιστορία της, με εκατομμύρια ανέργους, και παγωμένους εν τέλει τραπεζικούς λογαριασμούς, οπότε οι πολίτες της μεσαίας τάξης δεν μπορούσαν πια ούτε να αντλήσουν τις καταθέσεις τους για την απαραίτητη καθημερινή επιβίωση.

Τι ακριβώς κάνει το ΔΝΤ όταν έρχεται σε μια χώρα που βρίσκεται σε κρίση, η οποία ζητά επείγον δανεισμό για να ξεπεράσει την κρίση χρέους ή την νομισματική του κρίση; Το ΔΝΤ χρησιμοποιεί πάντα το ίδιο πρόγραμμα, ανεξάρτητα για το αν πρόκειται για την Ρωσία ή για Αργεντινή, την Ζιμπάμπουε ή την Νότιο Κορέα, όλες πολύ διαφορετικές κουλτούρες, οικονομίες και καταστάσεις. Οι απαιτήσεις του ΔΝΤ αναφέρονται συχνά ως «Συναίνεση της Ουάσιγκτον» (ή νεοφιλελευθερισμός), παίρνοντας το όνομα τους το 1990 από έναν Αμερικανό οικονομολόγο και χρηματοδότη του ΔΝΤ, τον John Williamson, για να περιγράψει την στρατηγική επίθεσης του ΔΝΤ.

Το φάρμακο του ΔΝΤ συμπεριλαμβάνει σχεδόν πάντα απαιτήσεις για ιδιωτικοποίηση κρατικών βιομηχανιών, περικοπές δημοσίων δαπανών ακόμα και στην υγεία και στην εκπαίδευση, υποτίμηση του εθνικού νομίσματος έναντι του δολαρίου, και άνοιγμα της χώρας στην ελεύθερη ροή διεθνών κεφαλαίων-τόσο στο εσωτερικό, όσο ειδικά στο εξωτερικό.

Πρώτα το IMF απαιτεί από την εν λόγω κυβέρνηση να υπογράψει ένα κρυφό Μνημόνιο Συμφωνίας (ή Μνημόνιο Συναντίληψης) με το ΔΝΤ, με το οποίο συναινεί σε μια σειρά από «όρους», γεγονός το οποίο αποτελεί προϋπόθεση για να λάβει έστω και μια δεκάρα από την βοήθεια του ΔΝΤ. Σύμφωνα με τις σύγχρονες παγκοσμιοποιημένες ελεύθερες καπιταλιστικές αγορές, οι τράπεζες δεν επενδύουν σε μια χώρες που δεν διαθέτουν την σφραγίδα έγκρισης του ΔΝΤ. Έτσι ο ρόλος του ΔΝΤ έγκειται σε πολύ παραπάνω από την παροχή ενός επείγοντος δανείου. Καθορίζει το εάν μια χώρα πρόκειται να λάβει οποιοδήποτε χρηματικό ποσό από οποιαδήποτε πηγή από την παγκόσμια τράπεζα, τις ιδιωτικές τράπεζες και άλλους φορείς.

Οι όροι κάθε συμφωνίας με το ΔΝΤ είναι πάντοτε οι ίδιοι. Ιδιωτικοποίηση δημόσιων οργανισμών (φορέων / κρατικής περιουσίας) βρίσκεται στην κορυφή της λίστας. Η επίδραση της ιδιωτικοποίησης με ένα φθηνό Πέσος ή Ρούβλι έγκειται στο ότι οι ξένες επενδύσεις σε δολάρια μπορούν να εξαγοράσουν τα σημαντικότερα περιουσιακά στοιχεία μιας χώρας πάμφθηνα. Οι πολιτικοί που εμπλέκονται σε μια χώρα διαφθείρονται συχνά με το δέλεαρ συμφωνιών κάτω από το τραπέζι προκειμένου να προχωρήσουν στην ιδιωτικοποίηση των εθνικών περιουσιακών στοιχείων. Οι ξένες πολυεθνικές μπορούν να κάνουν επικερδής εξορύξεις μεταλλευμάτων, πετρελαίου, ή άλλων πολύτιμων εθνικών πόρων με τα δολάρια τους.

Η περίπτωση της κυβέρνησης Γιέλτσιν στην Ρωσία είναι κλασσική, με ανθρώπους να γίνονται δισεκατομμυριούχοι μέσα σε μια βραδιά πάνω στην λεηλασία εθνικών περιουσιακών στοιχείων μέσω των καθοδηγούμενων από το ΔΝΤ ιδιωτικοποιήσεων. Η κυβέρνηση Κλίντον υποστήριξε πλήρως την διαδικασία. Γνώριζαν ότι μετέτρεπε την Ρωσία σε μια ζώνη δολαρίου, και αυτή ήταν η πρόταση τους.

Η δεύτερη απαίτηση του ΔΝΤ συνίσταται στην φιλελευθεροποίηση της χώρας, το άνοιγμα της, των οικονομικών και τραπεζικών αγορών της στους ξένους επενδυτές. Αυτό επιτρέπει σε υψηλού κύρους κερδοσκόπους όπως ο George Soros ή η Citibank ή η Credit Suisse να εισέλθουν σε μια χώρα, να αυξήσουν τις τιμές των περιουσιακών στοιχείων στην βάση της κερδοφορίας, να αντλήσουν τεράστια κέρδη, όπως έγινε στην περίπτωση της Ταϊλάνδης στα μέσα της δεκαετίας του 1990, να πουλήσουν γρήγορα, και στην συνέχεια να αποχωρήσουν με τεράστια οφέλη, αφήνοντας πίσω τους καταρρακωμένη την οικονομία. Στην συνέχεια μπορούν να έρθουν οι Δυτικές πολυεθνικές , και να αγοράσουν σημαντικά περιουσιακά στοιχεία στις χαμηλότερες δυνατές τιμές.

Αυτό συνέβη στην Ασία στην δεκαετία του 1990. Το ΔΝΤ και το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, το οποίο καθορίζει στην ουσία την πολιτική του ΔΝΤ, άρχισαν να ασκούν ισχυρές πιέσεις στον ταχέως αναπτυσσόμενο «Τίγρη» , όπως χαρακτηρίζονται οι οικονομίες της Ανατολικής Ασίας το 1993, για να αποσύρει τον εθνικό έλεγχο στις ροές κεφαλαίων. Όπως υποστήριζαν αυτό θα βοηθούσε την Ασία να αντλήσει τεράστια χρηματικά ποσά για επενδύσεις. Αυτό που έκανε ήταν να δώσει στα Συνταξιοδοτικά Ταμεία των ΗΠΑ και στις μεγάλες τράπεζες μια τεράστια νέα αγορά για να κερδοσκοπήσουν. Η εισροή χρημάτων ήταν τεράστια, δημιουργώντας μια νοσηρή φούσκα ακινήτων, πού έσκασε όταν ο Σόρος και άλλοι Αμερικανοί κερδοσκόποι «τράβηξαν σκόπιμα την πρίζα» της οικονομίας το 1997, πυροδοτώντας την Ασιατική κρίση. Το τελικό αποτέλεσμα ήταν ότι οι Ασιατικές οικονομίες αναγκάστηκαν για πρώτη φορά στην ιστορία τους να στραφούν στο ΔΝΤ για να διασωθούν.

Το ΔΝΤ ωστόσο δεν «διέσωσε» την Ασιατική οικονομία το 1998. Διέσωσε τις διεθνείς τράπεζες και τους κερδοσκόπους των hedge funds (κεφάλαια ιδιωτικών συμμετοχών). Στην Ινδονησία, το ΔΝΤ απαίτησε από την κυβέρνηση να αυξήσει τα επιτόκια στο 80%, με το επιχείρημα ότι θα απέτρεπε την φυγή των ξένων επενδυτών και θα σταθεροποιούσε την κατάσταση. Μάλιστα, σύμφωνα με όσα καταλογίστηκαν την εποχή εκείνη από τον Joseph Stiglitz, οι απαιτήσεις του ΔΝΤ για τα επιτόκια εξασφάλισαν την πλήρη κατάρρευση του Ινδονησιακού και άλλων Ασιατικών τραπεζικών συστημάτων.

Με το που απέκτησε τον έλεγχο της Νότιας Κορέας, μιας από τις πιο ισχυρές βιομηχανικές οικονομίες στον κόσμο, το ΔΝΤ απαίτησε την διάλυση των μεγάλων βιομηχανιών κοινοπραξιών, με την κατηγορία της «διαφθοράς» και του «καπιταλισμού της συνενοχής/ καπιταλισμού διαπλεκόμενων συμφερόντων». Μάλιστα, η Ουάσιγκτον ήλπιζε να αποδυναμώσει τον αναπτυσσόμενο ανταγωνιστή και να ανοίξει την πόρτα σε εταιρείες των ΗΠΑ όπως η GM ή η Ford να αναλάβουν δράση. Εν μέρει αυτό λειτούργησε, έως ότου η Κορέα και οι άλλες οικονομίες της περιοχής ήταν αρκετά ισχυρές για να επιβάλουν εκ νέου εθνικούς ελέγχους. Η Μαλαισία αψήφησε ανοιχτά τις απαιτήσεις του ΔΝΤ και επέβαλε νομισματικούς ελέγχους κατά την διάρκεια της κρίσης. Η ζημιά για την Μαλαισία ως αποτέλεσμα αυτού ήταν ελάχιστη, γεγονός που επέφερε σημαντικό πλήγμα στο γόητρο του ΔΝΤ.

Το επόμενο βήμα σε σχέση με τους όρους του ΔΝΤ, ήταν η απαίτηση να στραφεί η χώρα σε εγχώριες «βασιζόμενες στην αγορά» τιμές. Ο κανόνας αυτός απέβλεπε στην εξάλειψη των κρατικών επιδοτήσεων ή των ελέγχων στις τιμές. Οι αναπτυσσόμενες χώρες έχουν συχνά ανάγκες σε καύσιμα ή τρόφιμα ή άλλες επιδοτούμενες από το κράτος ανάγκες για τους πολίτες τους. Το 1998 το ΔΝΤ απαίτησε, για παράδειγμα, να άρει η Ινδονησία τις κρατικές επιδοτήσεις στα τρόφιμα για τους φτωχούς. Η ιδέα «βασιζόμενων στην αγορά τιμών» συνιστά από μόνη της ένα εφεύρημα. Η αγορά είναι κάτι τεχνητό. Η αγορά στην Ελβετία στην Δανία, ή στην Ιαπωνία είναι διαφορετική από την αγορά στην Κούβα ή στο Καμερούν. Αυτό στο οποίο αποσκοπεί το ΔΝΤ είναι η περικοπή των κρατικών προϋπολογισμών ώστε να περιοριστεί ο ρόλος του κράτους στην οικονομία και να μείνει ανυπεράσπιστη η χώρα στόχος ενάντια στην εξαγορά της σημαντικής κρατικής περιουσίας από το ξένο κεφάλαιο. Περικοπές έγιναν και σε κρατικές μετοχές στην εύθραυστη αυτή οικονομία, προκειμένου οι ξένες τράπεζες να πάρουν το δικό τους μερίδιο.

Τέλος το ΔΝΤ απαιτούσε υποτίμηση του εθνικού νομίσματος της, και μάλιστα βαριά υποτίμηση, συχνά γύρω στο 60-70% ή παραπάνω. Το επιχείρημα στην περίπτωση αυτή ήταν ότι αυτό θα καθιστούσε τις εξαγωγές της «πιο ανταγωνιστικές» και θα έφερνε περισσότερα έσοδα ώστε να αποπληρώσει το ξένο χρέος σε δολάρια. Αυτό αποτελεί ένα βασικό συστατικό της συνταγής της Συναίνεσης της Ουάσιγκτον από την πλευρά του ΔΝΤ. Αν, για παράδειγμα, η Χιλή υποτιμούσε το πέσος στη μισή του αξία, ή η Δημοκρατία του Κονγκό, θα έπρεπε να εξάγει τον διπλάσιο τόνο χαλκού για να έχουν το ίδιο πλεόνασμα εξαγωγών σε δολάρια. Για τις τεράστιες πολυεθνικές στον βιομηχανικό κόσμο, αυτό σημαίνει ότι το κόστος των πρώτων υλών έχει πέσει στο μισό.

Τα τελευταία είκοσι χρόνια από τότε που το ΔΝΤ παρενέβη και άρχισε να διαδραματίζει κύριο ρόλο στην αναδιοργάνωση των αναπτυσσόμενων χωρών, οι τιμές των πρώτων υλών σε όλων τον κόσμο έχουν υποστεί δραματική μείωση, παρόλο που η αύξηση έχει αυξηθεί. Ο λόγος είναι ότι χώρες όπως η Αφρική, η Λατινική Αμερική και άλλες συνιστούν ως επί τω πλείστον εξαγωγείς πρώτων υλών, και τα εμπορεύματα τους, όπως το πετρέλαιο, εξάγεται με αντάλλαγμα δολάρια. Πρέπει να κερδίσουν δολάρια για να αποπληρώσουν τα δάνεια σε δολάρια. Οι πολιτικές του ΔΝΤ έχουν επιφέρει δραματικές μειώσεις στις τιμές των πρώτων υλών τους, όπως αυτές αποτιμώνται σε δολάρια. Αυτό ήταν κάτι εσκεμμένο, όμως δεν ομολογήθηκε ποτέ. Το ΔΝΤ είναι ένας οργανισμός που υπηρετεί την κυριαρχία του Αμερικανικού δολαρίου στην παγκόσμια οικονομία, όχι ένας οργανισμός που αποβλέπει στην βοήθεια των αναπτυσσόμενων χωρών.


Η πραγματική ιστορία του ΔΝΤ

Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν συνιστά, δυστυχώς, υπερβολή. Οι υποστηρικτές του ΔΝΤ ισχυρίζονται ότι «η φιλελευθεροποίηση της αγοράς» έχει οδηγήσει σε μεγάλη οικονομική ανάπτυξη τα τελευταία 20 χρόνια στις αναπτυσσόμενες χώρες. Η πραγματικότητα ωστόσο είναι τελείως διαφορετική. Σε έρευνα που έγινε από τον Joseph Stiglitz κατά τη θητεία του στην Παγκόσμια Τράπεζα, μεταξύ 1989 και 1997 το ΑΕΠ κάθε χώρας της πρώην Σοβιετικής Ένωσης είχε πέσει στο 30% με 80% του ΑΕΠ πριν από την κατάρρευση του κρατικού ελέγχου, με μόνη εξαίρεση την Πολωνία. Το επίπεδο της πτώσης στην Ρωσία ήταν μόλις στο 60% αυτού που ήταν 1989. Το ΑΕΠ είχε καταρρεύσει στο 40%, και η ανεργία αυξήθηκε από τα 2 στα 60 εκατομμύρια. Η ραγδαία ιδιωτικοποίηση χωρίς επαρκής νομικές και θερμικές ασφαλιστικές δικλίδες, όπως η ασφάλιση ανεργίας και η ασφάλιση υγείας, οδήγησε σε κοινωνική καταστροφή που θα μπορούσε να συγκριθεί με την περίοδο του πολέμου. Το ΔΝΤ απαιτούσε την ελεύθερη μετακίνηση κεφαλαίων, επέτρεπε σε νέους Ρώσους ολιγάρχες όπως ο Berezovsky να λυμαίνονται δισεκατομμύρια δολάρια και να τα διατηρούν σε κρυφούς τραπεζικούς λογαριασμούς στην Κύπρο ή στο Λιχνεστάιν, ενώ αγόραζαν πολυτελής βίλες στο Μόντε Κάρλο.

Η ιστορία του ΔΝΤ στην Αφρική είναι εξωφρενική και καταστροφική. Στην Ζιμπάμπουε, το ΔΝΤ απαιτούσε από την κυβέρνηση να ιδιωτικοποιήσει συγκεκριμένους κρατικούς φορείς και να περικόψει τις επιδοτήσεις στα τρόφιμα, την παιδεία και την υγειονομική περίθαλψη για να λάβουν οικονομική βοήθεια από το ΔΝΤ. Η κυβέρνηση συναίνεσε στις περισσότερες απαιτήσεις, και στην συνέχεια το ΔΝΤ την κατηγόρησε ότι χρηματοδοτούσε τον πόλεμο στην Δημοκρατία του Κονγκό, χρησιμοποιώντας τον ισχυρισμό αυτό ως δικαιολογία για να αρνηθεί να χορηγήσει δάνεια στην Ζιμπάμπουε. Στην Κένυα το ΔΝΤ είχε απαιτήσει νωρίτερα να κατανομαστούν συγκεκριμένα πρόσωπα στην κυβέρνηση των Moi, τα οποία ήταν φίλα προσκείμενα στα Δυτικά συμφέροντα. Η Ουάσιγκτον κατηγόρησε στην συνέχεια τις κυβερνήσεις αυτές ως «διεφθαρμένες», γεγονός που εσκεμμένα εμπόδιζε την Δυτική κοινή γνώμη να συνειδητοποιήσει την ηθική παρωδία που λάμβανε χώρα υπό την αιγίδα του ΔΝΤ.


Βαθαίνει το χρέος ...

Αν πάρουμε για παράδειγμα τα επίσημα στατιστικά στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας για το χρέος, γίνεται εμφανές ότι το παιχνίδι του ΔΝΤ έγκειται στην υποστήριξη του δολαρίου. Η πρώτη κρίση χρέους στον Τρίτο Κόσμο εμφανίστηκε το 1982. Το ΔΝΤ παρενέβη για να «σταθεροποιήσει» το πρόβλημα του χρέους. Έκτοτε, το εξωτερικό χρέος των αναπτυσσόμενων χωρών παρουσίαση εκθετική ανάπτυξη. Στην Αργεντινή, την προηγούμενη «επιτυχία» του ΔΝΤ, το εξωτερικό χρέος κυμαινόταν στα $62 δισεκατομμύρια το 1990. Το 2000 ήταν $146 δισεκατομμύρια. Ταυτόχρονα το εξωτερικό χρέος της Βραζιλίας αυξήθηκε από $120 δισεκατομμύρια σε $240 δισεκατομμύρια. Το Ιράν, απομονωμένο από το ΔΝΤ λόγω των κυρώσεων των ΗΠΑ, είναι μια από τις λίγες αναπτυσσόμενες χώρες που κατάφερε να μειώσει το εξωτερικό χρέος.

Το συνολικό εξωτερικό χρέος σε δολάρια όλων των χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος αυξήθηκε από τα $1.4 τρισεκατομμύρια το 1990 στα $2.5 τρισεκατομμύρια το 2000, σχεδόν στο διπλάσιο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το ανεξόφλητο κόστος των τόκων από τα χρέη προστέθηκε απλώς στο αρχικά οφειλόμενο ποσό στους ξένους δανειστές, με σύνθετη κεφαλαιοποίηση/ ανατοκισμό, φυσικά. Με επιτόκιο ανατοκισμού συχνά 10% με 15% το χρόνο, το χρέος παρουσίαση εκθετική ανάπτυξη.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία της πυραμίδας Ponzi για το χρέος, σύμφωνα με την οποία όσο περισσότερο πληρώνει μια χώρα, τόσο περισσότερο χρωστάει. Οι τραπεζίτες το ονομάζουν «κεφαλαιοποίηση των τόκων». Δεν διαφέρει από την κατάσταση ενός φτωχού χρεωμένου καταστηματάρχη, που αναγκάζεται να αποταθεί σε έναν μαφιόζο τοκογλύφο για να επιβιώσει και καταλήγει να πληρώνει περισσότερα με ακόμα μεγαλύτερο τόκο, έως ότου χρεοκοπήσει και η μαφία πάρει όλα του τα περιουσιακά στοιχεία. Το ΔΝΤ και οι τράπεζες γνωρίζουν ότι μόνο γύρω στο 80% των χρεών των χωρών του Τρίτου Κόσμου μπορεί να αποπληρωθεί κάποτε. Ενδιαφέρονται μόνο για την νόμιμη λειτουργία και την δυνατότητα χρήσης του χρέους ως μοχλό για την φθηνή εξαγορά των περιουσιακών στοιχείων αυτών των χωρών. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, ανάμεσα στο 1980 και στο 1986, η αποπληρωμή του τόκου και μόνο στους πιστωτές για το εξωτερικό χρέος και μόνο ανήλθε συνολικά στα $326 δισεκατομμύρια. Η αποπληρωμή του κεφαλαίου για το ίδιο χρέος ανήλθε συνολικά σε άλλα $322 δισεκατομμύρια, για συνδυασμένη εκροή/ διαφυγή κεφαλαίων στην Νέα Υόρκη και σε άλλα πιστωτικά ιδρύματα, για την εξυπηρέτηση του κεφαλαίου, $658 δισεκατομμυρίων σε αρχικό χρέος $430 δισεκατομμυρίων. Παρά, ωστόσο, την τεράστια αυτή προσπάθεια, οι 109 αυτοί οφειλέτες εξακολουθούσαν να χρωστούν στην τράπεζα το ποσό των $882 δισεκατομμυρίων το 1986. Αυτό συνέβη λόγω του φαινόμενου της πυραμίδας κεφαλαιοποίησης ή ανατοκισμού, της κεφαλαιοποίησης τόκων και της πολιτικής κυμαινόμενου επιτοκίου του Volcker.

Το 1990 ο αναπτυσσόμενος κόσμος αποπλήρωσε γύρω στα $150 δισεκατομμύρια των τόκων από το χρέος σε δολάρια, το τριπλάσιο δηλαδή της συνολικής βοήθειας που έλαβε. Αυτό αποτέλεσε σημαντική ενίσχυση στο πιστωτικό σύστημα του δολαρίου, που δανείζει βασιζόμενο στην υπόθεση ότι θα αποπληρωθεί σε αυτό το συνολικό χρέος του τρίτου κόσμου ύψους $2.5 τρισεκατομμυρίων. Τo ΔΝΤ επιτρέπει την συνέχεια αυτού του μύθου. Το κατεχόμενο Ιράκ σήμερα εξακολουθεί να πρέπει να εξοφλήσει δισεκατομμύρια για χρέη από την εποχή του Χουσείν, αρκετά στην πρώην Σοβιετική Ένωση, παρά την καταστροφή που έχει υποστεί. Η Ρωσία εξακολουθεί να είναι αναγκασμένη να αναγνωρίσει δισεκατομμύρια χρέους από την εποχή της Σοβιετικής Ένωσης στους Δυτικούς οργανισμούς. Στο πλαίσιο του συστήματος του ΔΝΤ, το χρέος είναι πιο ιερό από την ανθρώπινη ζωή.

Η παγίδα σε όλη αυτή την ενορχηστρωμένη από το ΔΝΤ «ανοικοδόμηση χρέους, είναι ότι όσο ο οφειλέτης είναι σε θέση να καταβάλει τον τόκο για τα δάνεια που έχει πάρει, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στην Ν. Υόρκη ή στο Λονδίνο δεν χρειάζεται να κηρύξουν αδυναμία πληρωμής του δανείου τους. Παρόλο που μπορεί να γνωρίζουν ότι δεν πρόκειται να αποπληρωθεί ποτέ, το αντιμετωπίζουν σαν πλήρως υγιή δανεισμό, και το χρησιμοποιούν ως μια εγγύηση κεφαλαίου για περαιτέρω τραπεζικό δανεισμό. Το τραπεζικό σύστημα με το σύστημα του δολαρίου, υποστηρίζεται σε σημαντικό βαθμό από την πυραμίδα των μη εξοφλητέων δανείων του τρίτου κόσμου από την Αφρική ως την Ινδονησία και από την Αργεντινή ως την Κροατία.

Η οικονομική ανάπτυξη των αναπτυσσόμενων οικονομικών επιβραδύνθηκε δραματικά κατά τις τελευταίες δυο δεκαετίες, από το τότε που το ΔΝΤ παρενέβη για την επίβλεψη των χρεωμένων κρατών το 1982. Η σύνδεση είναι άμεση. Στην Λατινική Αμερική, παίρνοντας για παράδειγμα την ανάπτυξη του κατά κεφαλής ΑΕΠ, σημειώθηκε ανάπτυξη της τάξης του 75% ανάμεσα στο 1960 και στο 1980. Στα επόμενα 20 χρόνια έως το 2000, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε κατά ένα 6%.

Στην υποσαχάρια Αφρική, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 36% μέσα σε δυο δεκαετίες ως το 1980. Στην συνέχεια, τις δυο επόμενες δεκαετίες παρουσίασε πτώση κατά το συγκλονιστικό ποσοστό του 15%. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ίδιας της Παγκόσμιας Τράπεζας, περίπου 300 εκατομμύρια Αφρικάνερς, η μισή σχεδόν ήπειρος, επιβιώνουν με λιγότερα από; 0.65 την ημέρα. Οι καθ’ υπόδειξη του ΔΝΤ περικοπές στο εθνικό σύστημα υγείας οδήγησαν στην αύξηση της βρεφικής θνησιμότητας σε όλη την ήπειρο. Το 2002 το στο Μαλάουι ενέσκηψε λιμός. Συνέπεσε με την απόφαση αναστολής της οικονομικής βοήθειας προς το Μαλάουι, τον Απριλίο του 2002 με την κατηγορία της «διαφθοράς». Το ΔΝΤ είχε δώσει εντολή στην κυβέρνηση του Μαλάουι να πουλήσει τα αποθέματα δημητριακών προκειμένου να αποπληρώσουν ένα Νοτιοαφρικανικό τραπεζικό δάνειο του Σώματος Διαχείρισης των Εθνικών Στρατηγικών Αποθεμάτων Δημητριακών στο Μαλάουι (National Food Reserve Agency). Το ΔΝΤ εξέδωσε επίσης εντολή εξαγωγής του αραβόσιτου για την εξυπηρέτηση του χρέους, αγνοώντας την λιμώδη κρίση που είχε ενσκήψει. Το ΔΝΤ είχε αρνηθεί προηγουμένως, ωστόσο, οποιαδήποτε ανάμειξη του στην επιδημιολογική κρίση.

Στα αραβικά κράτη, συμπεριλαμβανομένης της Αλγερίας και του Μαρόκο, η κατά κεφαλήν ανάπτυξη του ΑΕΠ κυμάνθηκε από +175% μεταξύ 1960-1980 σε - 2% στις ακόλουθες δυο δεκαετίες, μια ραγδαία υποχώρηση.

Η μόνη φαινομενική εξαίρεση από την αρνητική αυτή τάση είναι η Ανατολική Ασία, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας. Εδώ η ανάπτυξη ήταν ταχύτερη μεταξύ 1980 και 2000. Ο λόγος, ωστόσο, είναι η συμπερίληψη της Κίνας, που είδε 400% αύξηση στο ΑΕΠ και ευθύνεται για το 83% του πληθυσμού της περιοχής. Η Κίνα έχει επίμονα αρνηθεί οποιαδήποτε συναλλαγή με το ΔΝΤ, και εφαρμόζει μια ελεγχόμενη controlled κρατικά-καθοδηγούμενη οικονομία με πλήρης νομισματικούς ελέγχους, που πολύ λίγη σχέση έχει με ένα κράτος συμβατό με το μοντέλο του ΔΝΤ.

Η παγκοσμιοποίηση είναι μια λέξη που στις μέρες μας χρησιμοποιείται, συχνά χωρίς ακρίβεια. Αν χρησιμοποιήσουμε την λέξη παγκοσμιοποίηση για να αναφερθούμε σε ολόκληρη την διαδικασία του ΔΝΤ και του καθοδηγούμενου από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου νέο-αποικισμό στο πλαίσιο του συστήματος του δολαρίου, τότε πρόκειται για έναν περιγραφικό όρο. Περιγράφει την δημιουργία μια παγκόσμιας αυτοκρατορίας του δολαρίου, μιας Pax Americana. Η κριτικές για την ίδρυση/σύσταση του συστήματος του ΔΝΤ όπως εκείνη του Joseph Stiglitz, πρώην συμβούλου του Κλίντον και στελέχους της Παγκόσμιας Τράπεζας, καθιστούν ακριβείς τις κατηγορίες ενάντια στο ΔΝΤ. Εικάζουν, ωστόσο, ότι συνιστά σχεδόν παραπλανητική πολιτική που οδηγεί στα προβλήματα. Ολόκληρος ο θεσμός του ΔΝΤ, μαζί με την Παγκόσμια Τράπεζα και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, ωστόσο, έχουν αναπτυχθεί εσκεμμένα για να προωθήσουν αυτή την παγκόσμια κυριαρχία του Συστήματος του Δολαρίου, του δεύτερου πυλώνα της Pax Americana μετά την στρατιωτική δύναμη. Δεν αποτελεί εσφαλμένη πολιτική, ούτε αποτέλεσμα γραφειοκρατικών λαθών. Αυτό είναι, εκείνο το οποίο πρέπει βασικά να γίνει κατανοητό. Το ΔΝΤ υπάρχει για να υποστηρίζει στο Σύστημα του Δολαρίου.




Σχετικά άρθρα:
Πολυεθνικές και Μονοπώλια
Επιβολή Κυρώσεων: Ο Μυστικός Οικονομικός Πόλεμος εναντίον της Λευκορωσίας